ارتقای سطح خواندن ونوشتن

ارتقاء سطح خواندن و نوشتن

 در مطالعات پرلز سواد خواندن به عنوان " فهم، استفاده و تفكر روي متون نوشتاري به منظور دسترسي به اهداف گسترش دانش و توانايي و مشاركت در جامعه " معرفي شده است . تمركز در سواد خواندن بيشتر " خواندن براي يادگيري " است ، تا " يادگيري براي خواندن "  مهم ترين هدف آموزش زبان در دوره ابتدايي رشد نويسندگي و پيشرفت خواندن است . زيرا خواندن اساس يادگيري علوم ديگر و موضوعات ديگر درسي است. نكته مهم در امر خواندن توجه و تاييد بر امر فهميدن مي باشد ، نه صرفا خواندني كه به صورت عادت در آمده است

       بررسي نتيجه آزمون پرلز 2001 و ضعف دانش آموزان ايراني در درك و فهم و استنتاج مطالب خوانده شده و عدم توانايي ساخت معنا وگرفتن اين نتيجه كه عملكرد دانش آموزان ايراني در مقايسه با كشورهاي شركت كننده به طور معنا داري پايين تر از ميانگين بين المللي (500) است ، امري ساده و بي اهميت نيست ، بلكه با توجه به اهميت خواندن در دوره ابتدايي بررسي همه جانبه دلايل وجود اين مشكل و ارائه راهكارهاي مناسب براي حل اين مشكل مسؤليتي عظيم را به متوليان تعليم و تربيت ما محول نموده است.

       پرلز يكي از مجموعه مطالعات گسترده اي است كه انجمن بين المللي ارزشيابي تحصيلي انجام داده است . مطالعه بين المللي پيشرفت سواد خواندن برنامه اي است براي ارزيابي خواندن كودكان در پايه چهارم ابتدايي كه 35 كشور جهان در آن شركت گرده اند و اين مطالعه 5 سال يكبار در 2001 و 2006 و 2001 روند سواد خواندن را مورد سنجش و اندازه گيري قرار مي دهد. سواد خواندن يكي از مهمترين توانايهايي است كه دانش آموزان در طول يادگيري خود در سال هاي اوليه دبستان كشف مي كنند و در رشد هر كودك نقش حياتي دارد .باتوجه به اين موضوع محقق سعي كرده كه به انجام راه كارهايي در كلاس اول دبستان اقدام كرده تا پايه هاي خواندن دانش آموزان را در اين پايه افزايش دهد. پرداختن به مهارتهاي خواندن فقط در سالهاي بالاي دبستان نمي تواند به يكباره در نوع و روش يادگيري دانش آموزان تغيير ايجاد نمايد. 

در پژوهش گريفين (1987) در مدارس دولتي شيكاگو نشان مي دهد كه ناتواني در خواندن ااثر مستقيمي بر افت و ترك تحصيل دانش آموزان دارد.

       در تحقيقي كه اردشير عسگري كارشناس ارشد مديريت آموزشي و مسؤل تعليم و تربيت استان همدان در زمينه پرلز كردند اذعان داشتند كه ؛

الف-رابطه بالايي بين پيشرفت سواد خواندن دانش آموزان و فعاليت آموزشي سواد خواندن در قبل از مدرسه در سال اول وجود دارد.

ب-پيشرفت دانش آموزاني كه والدين آنها زمان بيشتري را براي مطالعه صرف كرده اند،از سايرين بالاتر است.

در تحقيقي كه عمراني (1387) با  هدف بررسي تاثير مهارت خواندن و نوشتن بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان دختر سال اول ابتدايي شهر تهران از ديدگاه معلمين انجام داد . نتايج نشان داد ، بين توانايي دانش آموزان در تشخيص كلمات ، توانايي درك مطلب مواد خواندني ، ميزان علاقه دانش آموزان به خواندن مطالب نوشتاري ، انتقاد از مطالب خواندني و قالب بندي كردن جملات و توانايي بيان ايده ها و افكار بطور نوشتاري و توانايي در افكار به صورت نوشته خلاقانه و توانايي درست نوشتن با پيشرفت تحصيلي رابطه وجود دارد

2- مواد و روش ها

       محقق با استفاده از روش نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي يك كلاس را از بين پايه هاي اول دبستان دخترانه منطقه 8 انتخاب كرده و راهكارهايي را در دو بخش تهيه نمود و در يك كلاس 30 نفره به مورد اجرا گذاشته است.

الف-راهكارهاي انجام شده توسط معلمان در كلاس:

·      استفاده از روزنامه و يا مجله براي شناخت حروف و كلمه

·      استفاده از كتاب داستان در زنگ كتابخواني و پرسش از درك مطلب

·      استفاده از متن هاي معلم ساخته و داستاني در هر درس

·   علاقمند كردن دانش آموزان به انجام تحقيقاتي مانند؛يافتن معاني اسامي خودشان،نوشتن مراحل رشد گياه،فوايد جانوران،گردش آب و تهيه گزارش

·      آموزش فن خواندن( لحن و صدا )

·         تهيه خبرنامه توسط دانش آموزان

·         درست كردن لغت نامه توسط دانش آموزان

·     دلپذيركردن زنگ املا و استفاده از انواع املاها(تقريري،كارتي ، پاي تابلو ، هوانويسي ، گروهي ، املا دانش آموز ساخته ، املا ناقص و املا تصويري )

·         استفاده از روش هاي نوين تدريس ( پروژه ، ايفاي نقش ، گروهي و كاوشگري )

·         خلاصه كردن داستان

·         استفاده از متن هاي تصويري در خواندن

·         برگزاري كنفرانس هاي دانش آموزي

·         اجراي نمايش از متن هاي داستاني كتاب

ب- راهكارهاي انجام شده در منزل:

    خواندن كتاب قبل از خواب

     تهيه كتاب به سليقه بچه ها

   داشتن كتابخانه كوچك در منزل

     تشويق در زمينه حفظ شعر

     انجام بازيها مثل اسم-فاميل

    خواندن تابلوها و برچسب ها توسط كودك

    پيدا كردن آدرس توسط كودك

     گوش دادن مادر به هنگام خواندن كودك

     پرسش از درك مطلب آنچه كه خوانده شد

     مطالعه پدر و مادر در حضور كودك

     خريد از فروشگاه با نظارت مادر

3-يافته ها :

          سپس با استفاده از پرسشنامه معلم ساخته و مصاحبه از والدين و اوليا دانش آموزان اين يافته ها بدست آمد :

       بالاتر بودن عملكرد دانش آموزان پايه اول با استفاده از كتابخانه مدرسه در مقايسه با كلاس اولي هاي سالهاي قبل

      شركت دانش آموزان پايه اول در مسابقه قصه نويسي و خاطره نويسي

       شركت دانش آمورزان در كنفرانس طرح جابرابن حيان

       گزارش نويسي از بازديد توسط دانش آموزان

      شركت تمام دانش آموزان در مسابقه ( بهترين آروزهاي من )

4- بحث و نتيجه گيري :

نتايج بدست آمده نشان مي دهد كه دانش آموزان در پايان سال به اين مهارتها دست پيدا كرده اند.

   متن را به راحتي خوانده و به سؤالات درك مطلب پاسخ مي دهند.

     از متني گه خوانده اند نتيجه گيري مي كنند.

    چون و چراي معنايي متن را توضيح مي دهند.

   هماهنگي لازم را بين ضمير و فعل برقرار مي كنند.

   توانايي لازم را براي درك داستان ناتمام و به اتمام رساندن آن دارند .

   تصوير مناسبي از مفهوم كلي داستان مجسم و نقاشي مي كنند .

   در مورد تصوير متن مي نويسند .

  با بكارگيري ذهنيات و توانمنديهايي كه كسب نموده اند براساس خلاقيت فكري خود داستاني را مي نويسند .

پيشنهاد

يكي از اهداف هر تحقيقي در نظام آموزشي ، بهره برداري كاربردي و علمي از نتايج و يافته هاي پژوهش مي باشد . در پيشنهادات  كاربردي و علمي ارائه شده در اين بخش مي تواند ، در محافل علمي مورد بهره برداري قرار گيرد.

      لزوم اجراي راهكارهاي مشابه در پايه هاي بالاتر براي دستيابي به نتيجه كامل به منظور بهبود سواد خواندن .

      تجديد نظر در روش هاي تدريس و روش هاي ارزشيابي خواندن .

      آموزش حرفه اي معلمان با فن آوري جديد IT .

      گنجاندن درس پروژه در موضوعات درسي پايه هاي چهارم و پنجم .

      استفاده از كتابهاي كار و تمرينات متنوع براساس كتاب درسي .

      معرفي مجلات و سايت هاي مفيد ويژه كودكان به خانواده ها .

      برگزاري نمايشگاههاي دوره اي از پژوهش ها و كتابهاي نوشته شده توسط دانش آموزان .

      رسمي كردن آموزش پيش دبستان .

چگونه اموزگاری تاثیرگذارباشیم؟

چگونه یک معلم فعال ، پرانرژی و تاثیر گذار باشیم ؟

         هر شخصی دوست دارد در موقعیت ها و شغل خود ، فردی موثر ، موفق ، و مطرح بوده و به او با دیده  منفعل ، بی تفاوت ، تاثیر پذیر صرف ، گوشه گیر  و نا کارآمد نگاه نشود و تمایل دارد  بتواند بر محیط  کاری خود  ، همکاران ، مدیران و مافوقان  و غیره  تاثیر مثبت بگذارد. روش های بسیار زیادی برای این کار وجود دارد  که برخی از آنها فهرست وار درج می گردد :

1-      مطالعه کافی کتب مرتبط با شغل معلمی ، روزنامه ها و نشریات ، بررسی وبلاگها و سایتها ی فعال معلمان و ادارات آموزش و پرورش  جهت به روز آوری اطلاعات و آگاهی از آخرین یافته های مرتبط با شغل معلمی و کاربست آنها.

2-      مطالعه در زمینه آموزش و پرورش تطبیقی و مقایسه فعالیتهای معلمان و مدارس کشور با  معلمان و مدارس خارجی  و کسب تجربه از فعالیتهای آنان ، این موضوع از طریق بررسی وبلاگ و سایت مدارس و معلمان خارجی به خوبی و به ارزانی  ممکن است .

3-      شرکت فعال در انواع مسابقات علمی و مقاله نویسی معلمان و جشنواره ها که توسط ادارات و سازمانهای آموزش و پرورش برگزار می شود . این موضوع به مطالعه معلم می انجامد که موجب به روز شدن اطلاعات وی گشته یا موفقیتهایی برایش به دنبال خواهد داشت .

4-      شرکت فعال در کلاسهای ضمن خدمت و باز آموزی معلمان  که توسط ادارات آموزش و پرورش برگزار می گردد .

5-      حضور فعال در جلسه شورای معلمان مدرسه و اظهار نظرهای صحیح و علمی با استناد به مطالعات کافی و حالت منفعل نداشتن در این جلسات جهت مطرح شدن نظرات مثبت شما و جلب توجه مدیر و سایر همکاران  و نیز ترغیب دیگر معلمان شرکت کننده برای شرکت فعال در بحث های جلسه شورا .zibaweb.com

6-      شرکت در مسابقات اقدام پژوهی و انتخاب موضوع های جدید برای تدوین و شرکت در مسابقه.

7-      شرکت در انواع همایش و سخنرانیهای کارشناسان و مدعویین ادارات آموزش و پرورش منطقه و استان جهت کسب اطلاعات علمی جدید در راستای شغل معلمی.

8-      افتتاح وبلاگ یا سایت اینترنتی و درج مطالب نوشته شده به وسیله خودتان و توجه کافی به نظرات بازدید کنندگان و تهیه مطالب درخواستی آنان . و تبادل لینک و اطلاعات با سایر وبلاگها ، این کار موجب  مطالعه بیشتر شما و تمرین کافی برای نوشتن و اظهار نظرهای علمی خواهد شد .

9-      در صورت امکان از مدیر مدرسه بخواهید  هر چند وقت یکبار  به کلاس شما آمده و از نزدیک شاهد فعالیت و روش تدریس شما در کلاس باشد  تا چنانچه  نظری داشت  بعدا" به شما اعلام نماید  در غیر اینصورت با هماهنگی مدیر می توانید از سایر  همکاران مانند بازرسان  و کارشناسان اداره برای حضور در کلاس خود دعوت به عمل آورید .

10-   بردن ابزار و یا استفاده از رسانه های آموزشی در کلاس ، علاوه بر ایجاد جذابیت در تدریس برای دانش آموزان ،  شما را معلمی  علاقمند ، کوشا و فعال  برای سایر همکاران و مدیر مدرسه معرفی خواهد نمود . ابزار آموزشی الزاما" وسایل گرانقیمت که ممکن است در دسترس شما نباشند ، نیستند ،  بلکه وسایل و موادی ارزان و ساده  مانند انواع عکس ، کتب ، مجلات و روزنامه و غیره نیز مفید است .

11-   در خواست از مدیر مدرسه برای برنامه ریزی جهت شرکت دادن دانش آموزان شما در بازدید های علمی و کلا " استفاده از موقعیتهای آموزشی در راستای تدریس

12-   جهت حفظ اقتدار خود و توانایی مدیریت کلاس درس ،  حتی الامکان از بروز درگیری در کلاس درس خود داری نمایید . خیلی اوقات ، خود داری و سعه صدر و چشم پوشی معلم از خطاهای جزیی دانش آموزان ، از وقوع درگیری و تنبیه و به هم ریختن نظم کلاس و مدرسه و متعاقب آن گلایه سایر همکاران و دانش آموزان و والدین ، جلوگیری خواهد کرد . با سعه صدر ، شما به عنوان  معلمی مقتدر و با توانایی مطلوب اداره کلاس برای دانش آموزان و همکاران معرفی خواهید شد .با خطای دانش اموزان در موقعیتهای منا سب دیگر  ، برخوردهای حساب شده و سنجیده داشته باشید و زود از کوره در نروید .

13-   در زمان حضور در مدرسه حتی الامکان از گوشه گیری ، پکر بودن ، سکوت مطلق، در فکر فرورفتن ، خشم افراطی، اظهار مداوم گلایه و شکوائیه ، خود داری نمایید تا به زودی از چشم دیگران نیافتید و بلکه دیگران با دیدن شما انرژی بگیرند . در زنگ های تفریح و در دفتر مدرسه و سالن ، نشاط  خود را به دیگران هم منتقل نمایید  . زمانیکه حرفی برای گفتن ندارید  به تبادل تجربه  در مورد امور آموزشی و کلاسداری بپردازید.

14-   سروقت در مدرسه حاضر شدن ، سر وقت به کلاس رفتن ، برخورد مناسب با همکاران ، سخنان مفید و سنجیده در جمع همکاران و دانش آموزان ، رعایت  نظم و غیره  معرف خوبی برای شما به عنوان فردی منضبط و موفق خواهد بود .

15-   احترام کامل به کلیه کارکنان مدرسه ، احوالپرسی و خداحافظی های گرم ،پرس و جو از احوال همکاران ، شرکت در مراسم مختلف همکاران در خارج از مدرسه ، مساعدت و همدلی با آنان هنگام وجود مصائب و مشکلات ، شما را فردی خونگرم و دوست داشتنی معرفی خواهد کرد.

16 -   مطالعه روش های تدریس نوین ، کسب تجربه از سایر معلمان موفق ، ارزشیابی از روشهای خود و از همه مهمتر استفاده از شیوه های تدریس فعال و مشارکتی   تاثیر زیادی بر موفقیت شما خواهد داشت . استفاده از این شیوه ها نه تنها معلم را خسته نمی کند  بلکه وی را در بین همکاران مدرسه ، برجسته خواهد ساخت و در یادگیری دانش آموزان  موثر خواهد بود . به عنوان مثال استفاده از الگوی همیاری در کلاس و گروه بندی دانش آموزان باعث خواهد شد آنها ضمن مشارکت و فعالیت در کلاس ، علاقه خاصی به معلم پیدا کرده و این کار رضایت دانش آموزان ، والدین آنها ، مدیر و معاون را نیز در پی خواهد داشت و در نهایت ، شما ، خود پنداری مثبتی  از خود خواهید داشت . استفاده از روشهای مشارکتی و فعال یادگیری از خستگی معلم در کلاس و یکنواخت صحبت کردن وی به میزان زیادی خواهد کاست .

17 -   انجام برخی امور به ظاهر ساده در مدرسه و کلاس ،  شما را به عنوان فردی فعال ، پر انرژی ، خونگرم و مورد علاقه به دیگران معرفی خواهد کرد که خیلی از معلمان ممکن است  تمایلی بدان نداشته و یا از اهمیت آن مطلع نباشند . مثلا"  انداختن عکس های دسته جمعی با دانش آموزان ،برگزاری جشن فارغ التحصیلی  یا اتمام پایه برای کلاس خود ، شرکت در نماز جماعت مدرسه همراه دانش آموزان ، شرکت در فعالیتهای فوق برنامه و پرورشی همراه دانش آموزان ،شرکت در اردوها و بازدیدهای خارج از مدرسه همراه آنان ، سخنرانی در مراسم آغازین مدرسه ، کمک و مساعدت مدیر ، معاون و مربی پرورشی در اجرای برنامه ها به مناسبتهای مختلف مذهبی و اعیاد  ، امانت دادن کتاب و مجله و غیره به دانش آموزان ،و فعالیتهای متنوع دیگر  ...